Przepis na zalewajkę radomszczańską, czyli zupa na zakwasie żytnim z ziemniakami i skwarkami, daje sycące danie o wyraźnie kwaśnym, lekko czosnkowym smaku. Zupa jest gęsta od ziemniaków, a podsmażony boczek i cebula dodają jej dymnego aromatu oraz chrupiących skwarek. Najważniejszą cechą zalewajki pozostaje żytni zakwas, który nadaje całości charakterystyczną kwasowość.
Zalewajka dobrze sprawdza się jako rozgrzewający obiad, zwłaszcza w chłodniejsze dni, ale można podać ją także jako treściwą kolację. Na rezultat największy wpływ mają jakość zakwasu i moment jego dodania — po wlaniu zakwasu zupy nie należy długo ani gwałtownie gotować.
Najważniejsze informacje
Czas, porcje i koszt
- Liczba porcji6
- Aktywny czas przygotowaniaokoło 25 minut
- Czas gotowania i smażeniaokoło 35 minut
- Łączny czas przygotowaniaokoło 50 minut
- Orientacyjny koszt całej potrawy32–42 zł
- Orientacyjny koszt jednej porcji5,30–7 zł
Wartości odżywcze
| Składnik odżywczy | Na porcję | Na 100 ml |
|---|---|---|
| Kaloryczność | około 275 kcal | 65 kcal |
| Białko | około 10 g | 2 g |
| Tłuszcz | około 13 g | 3 g |
| Węglowodany | około 30 g | 7 g |
| Błonnik | około 4 g | 1 g |
Podane wartości odżywcze są orientacyjne i mogą się różnić w zależności od użytych produktów oraz wielkości porcji.
Potrawa pasuje do tradycyjnej diety mieszanej i może stanowić sycący posiłek obiadowy.
Składniki na 6 porcji
- 800 g ziemniaków
- 400 ml zakwasu żytniego na żur
- 1,5 l wody
- 200 g wędzonego boczku
- 120 g cebuli
- 2 ząbki czosnku, około 10 g
- 100 ml śmietanki 18%
- 2 liście laurowe
- 5 ziaren ziela angielskiego
- 1 łyżeczka suszonego majeranku
- 1 płaska łyżeczka soli, około 5 g, plus ewentualnie więcej do smaku
- 1/2 łyżeczki mielonego czarnego pieprzu
Przepis i sposób przygotowania na: Przepis na zalewajkę radomszczańską, czyli zupa na zakwasie żytnim z ziemniakami i skwarkami
Kroki postępowania
- Przygotuj ziemniaki i warzywa. Obierz 800 g ziemniaków i pokrój je w kostkę o boku około 2 cm. Cebulę pokrój w drobną kostkę, a czosnek drobno posiekaj lub przeciśnij przez praskę. Boczek pokrój w kostkę lub krótkie paski o grubości około 5–7 mm.
- Ugotuj ziemniaki. Do dużego garnka wlej 1,5 l wody. Dodaj ziemniaki, 2 liście laurowe, 5 ziaren ziela angielskiego i 1 płaską łyżeczkę soli. Doprowadź do wrzenia, następnie zmniejsz ogień i gotuj pod lekko uchyloną pokrywką przez 15–18 minut. Ziemniaki powinny być miękkie, ale nie całkowicie się rozpadać.
- Usmaż skwarki. W czasie gotowania ziemniaków przełóż 200 g boczku na suchą, zimną patelnię i ustaw średni ogień. Smaż przez 7–9 minut, aż wytopi się tłuszcz, a kawałki boczku staną się rumiane i lekko chrupiące. Jeśli boczek jest bardzo chudy i zaczyna przywierać, zmniejsz ogień zamiast mocno go przypiekać.
- Podsmaż cebulę i czosnek. Do boczku dodaj pokrojoną cebulę. Smaż razem przez 4–5 minut, aż cebula zmięknie i lekko się zezłoci. Dodaj czosnek i smaż jeszcze około 30 sekund, tylko do uwolnienia aromatu. Nie dopuszczaj do mocnego zrumienienia czosnku, ponieważ może stać się gorzki.
- Połącz zupę ze skwarkami. Przełóż do garnka całą zawartość patelni razem z wytopionym tłuszczem. Dodaj 1 łyżeczkę majeranku, rozcierając go wcześniej w dłoniach. Gotuj całość na małym ogniu przez 3–4 minuty, aby aromaty się połączyły.
- Dodaj zakwas. Zakwas dokładnie wymieszaj w butelce lub słoiku, aby osad z dna połączył się z płynem. Wlej do zupy 400 ml zakwasu, cały czas mieszając. Podgrzewaj przez 4–5 minut na małym ogniu, aż zalewajka wyraźnie zgęstnieje i będzie gorąca. Nie doprowadzaj jej do długiego, intensywnego wrzenia.
- Zabiel zupę. Do miseczki wlej 100 ml śmietanki 18%, dodaj 3–4 łyżki gorącej zupy i wymieszaj. Zahartowaną śmietankę wlej cienkim strumieniem do garnka, mieszając. Podgrzewaj jeszcze około 2 minut na niewielkim ogniu.
- Dopraw zalewajkę. Dodaj 1/2 łyżeczki czarnego pieprzu. Spróbuj zupy i w razie potrzeby dodaj niewielką ilość soli. Gotowa zalewajka powinna być wyraźnie kwaśna, lekko kremowa i na tyle gęsta, aby kawałki ziemniaków nie opadały od razu na dno.
Propozycje podania
- Podawaj zalewajkę bardzo gorącą, z chrupiącymi skwarkami z boczku znajdującymi się w zupie.
- Do porcji można dodać kromkę świeżego chleba żytniego lub razowego.
- Dla mocniejszego aromatu można przed podaniem oprószyć zupę niewielką szczyptą dodatkowego majeranku.
Dodatkowe wskazówki
- Zakwas przed użyciem trzeba dokładnie wymieszać, ponieważ mąka żytnia naturalnie osiada na dnie opakowania.
- Kwaśność różnych zakwasów może się znacznie różnić. Przy bardzo intensywnym zakwasie warto najpierw wlać około 300 ml, spróbować zupy i dopiero wtedy dodać resztę.
- Najlepszą konsystencję dają ziemniaki typu kulinarnego B lub BC, które miękną podczas gotowania, ale nie rozpadają się całkowicie.
- Sól najlepiej korygować dopiero pod koniec, ponieważ boczek i gotowy zakwas mogą być już wyraźnie słone.
- Jeśli zupa okaże się zbyt gęsta, można rozcieńczyć ją niewielką ilością gorącej wody; zbyt rzadką zalewajkę warto podgrzewać kilka minut dłużej na małym ogniu.
Przechowywanie w lodówce i mrożenie
Zalewajkę można przechowywać w szczelnie zamkniętym pojemniku w lodówce przez 2–3 dni. Najlepiej odgrzewać ją powoli w garnku na małym ogniu, często mieszając i nie dopuszczając do gwałtownego wrzenia. Zupę można zamrozić, jednak po rozmrożeniu ziemniaki mogą stać się bardziej miękkie i lekko ziarniste, dlatego świeża lub przechowywana w lodówce zachowuje lepszą konsystencję. Zamrożoną zalewajkę najlepiej rozmrażać przez noc w lodówce, a następnie dokładnie podgrzać na małym ogniu.
