Kotlety z soczewicy pieczone w piekarniku mają zwartą, lekko chrupiącą powierzchnię i miękki środek, bez ciężkości charakterystycznej dla wersji smażonej. Najlepiej sprawdza się soczewica zielona lub brązowa: po ugotowaniu zachowuje strukturę i nie zamienia masy w kleistą pastę. Czerwona soczewica też może być użyta, ale wymaga mniejszej ilości płynu i zwykle większej porcji płatków owsianych.
Ten przepis daje około 12 średnich kotletów, czyli 4 solidne porcje obiadowe. Kotlety można podać od razu, schować na trzy dni do lodówki albo zamrozić. Całość kosztuje orientacyjnie 14–18 zł, zależnie od cen jajek, warzyw i oliwy.
Czas przygotowania, wartości odżywcze i składniki
Podane wartości są orientacyjne. Zależą przede wszystkim od wielkości jajek, ilości użytego oleju oraz tego, ile wody pozostanie w ugotowanej soczewicy.
- Liczba porcji: 4, po około 3 kotlety
- Czas przygotowania składników: około 25 minut
- Czas pieczenia: 25–30 minut
- Łączny czas: około 55 minut
- Kaloryczność na porcję / 100 g: około 360 kcal / 170 kcal
- Białko na porcję / 100 g: około 19 g / 9 g
- Węglowodany na porcję / 100 g: około 49 g / 23 g
- Tłuszcz na porcję / 100 g: około 9 g / 4,5 g
- Błonnik na porcję / 100 g: około 11–13 g / 5–6 g
Danie pasuje do diety:
- wegetariańskiej,
- wysokobłonnikowej,
- bezmlecznej,
- redukcyjnej, pod warunkiem kontrolowania dodatków i sosu,
- bezglutenowej po zastosowaniu certyfikowanych płatków bezglutenowych.
Podstawowa wersja zawiera jajka, więc nie jest wegańska. Zamiennik jajek znajduje się w dalszej części przepisu.
Składniki na 12 kotletów:
- 200 g suchej soczewicy zielonej lub brązowej,
- 150 g marchewki, czyli 1 duża lub 2 mniejsze sztuki,
- 120 g cebuli, czyli 1 średnia sztuka,
- 2 ząbki czosnku,
- 2 jajka w rozmiarze M,
- 70 g drobnych płatków owsianych,
- 2 łyżki posiekanej natki pietruszki,
- 1 łyżeczka wędzonej papryki,
- 1 łyżeczka mielonego kminu rzymskiego,
- ½ łyżeczki majeranku,
- ½ łyżeczki świeżo mielonego pieprzu,
- ¾ łyżeczki soli,
- 1 łyżeczka musztardy sarepskiej,
- 2 łyżki oleju rzepakowego lub oliwy,
- około 1 litra wody do gotowania soczewicy.
Opcjonalnie można dodać ½ łyżeczki ostrej papryki, łyżkę sosu sojowego albo 30 g tartego parmezanu. Nie należy stosować wszystkich tych dodatków naraz — łatwo wtedy przesolić masę i zdominować smak soczewicy.
Przygotowanie kotletów krok po kroku
1. Ugotuj soczewicę
Soczewicę dokładnie wypłucz na sicie. Przełóż ją do garnka, zalej około 700–800 ml zimnej wody i doprowadź do wrzenia. Gotuj bez przykrycia na małym ogniu przez 18–25 minut, zgodnie z instrukcją na opakowaniu.
Soczewica powinna być miękka, ale nie rozpadać się całkowicie. Dobrze ugotowane ziarna dają się rozgnieść widelcem, a jednocześnie zachowują część swojej struktury.
Po ugotowaniu odcedź soczewicę bardzo dokładnie. Zostaw ją na sicie na 10 minut. Ten etap ma większe znaczenie niż długie wyrabianie masy. Mokra soczewica prowadzi do płaskich, miękkich kotletów, których nie da się wygodnie przewrócić.
2. Przygotuj warzywa
Cebulę pokrój w drobną kostkę. Marchewkę zetrzyj na tarce o grubych oczkach. Czosnek przeciśnij przez praskę albo drobno posiekaj.
Na patelni rozgrzej 1 łyżkę oleju. Dodaj cebulę i smaż przez 3–4 minuty, aż zmięknie. Następnie dodaj marchewkę i smaż kolejne 4–5 minut. Na końcu dołóż czosnek i podgrzewaj przez około 30 sekund.
Warzywa powinny odparować, a nie się dusić. Jeżeli na patelni pozostaje wyraźna warstwa płynu, smaż je jeszcze przez 2–3 minuty. Dodanie mokrych warzyw to jeden z najczęstszych powodów rozpadających się kotletów.
3. Przygotuj masę
Do dużej miski przełóż ugotowaną soczewicę. Około ⅔ porcji rozgnieć tłuczkiem do ziemniaków albo widelcem. Pozostałe ziarna pozostaw w całości. Dzięki temu masa będzie się trzymała, ale gotowe kotlety nie uzyskają konsystencji jednolitego purée.
Dodaj:
- podsmażone warzywa,
- jajka,
- płatki owsiane,
- musztardę,
- natkę pietruszki,
- wędzoną paprykę,
- kmin rzymski,
- majeranek,
- pieprz i sól.
Wymieszaj masę łyżką, a następnie odstaw ją na 15 minut. Płatki wchłoną nadmiar wilgoci i zmiękną.
Po tym czasie ściśnij porcję masy w dłoni. Powinna zachować kształt bez wypływania między palcami. Gdy jest zbyt luźna, dodaj 1–2 łyżki płatków i odczekaj kolejne 5 minut. Nie dosypuj od razu dużej ilości — przesadnie zagęszczone kotlety wychodzą suche i zbite.
Jeżeli masa się kruszy, dodaj łyżkę wody, jedno małe jajko albo łyżkę jogurtu naturalnego. Najpierw trzeba jednak upewnić się, że soczewica została dostatecznie rozgnieciona.
4. Uformuj kotlety
Piekarnik rozgrzej do 200°C, grzanie góra–dół, albo do 190°C z termoobiegiem. Blachę wyłóż papierem do pieczenia i posmaruj cienką warstwą pozostałego oleju.
Zwilż dłonie wodą. Podziel masę na 12 równych części. Z każdej uformuj kotlet o średnicy około 7 cm i grubości 1,5–2 cm.
Nie formuj bardzo grubych kotletów. Ich środek pozostanie wtedy wilgotny, zanim powierzchnia zdąży się zrumienić. Z kolei bardzo cienkie porcje szybko wyschną na brzegach.
Ułóż kotlety na blasze, zachowując odstępy. Wierzch delikatnie posmaruj olejem. Najłatwiej zrobić to silikonowym pędzelkiem.
5. Upiecz
Wstaw blachę na środkowy poziom piekarnika. Piecz przez 15 minut, a następnie ostrożnie obróć kotlety szeroką łopatką. Piecz kolejne 10–15 minut.
Gotowe kotlety powinny mieć wyraźnie ściętą, lekko przyrumienioną powierzchnię. Bezpośrednio po wyjęciu będą jeszcze dość miękkie. Zostaw je na blasze na 5–7 minut — w tym czasie masa się ustabilizuje.
Mocne przypieczenie nie poprawia konsystencji. Po przekroczeniu około 30–35 minut płatki i soczewica zaczynają wysychać, a brzegi robią się twarde.
Propozycja podania
Kotlety najlepiej smakują z dodatkiem, który wnosi świeżość albo kwasowość. Sama soczewica i pieczone warzywa mają łagodny, lekko ziemisty smak.
Sprawdzone zestawienia:
- sos jogurtowo-czosnkowy, pieczone ziemniaki i surówka z kapusty,
- sos tahini z cytryną, kasza bulgur i pomidory,
- tzatziki, pieczywo typu pita oraz ogórek,
- puree ziemniaczane i buraczki,
- sałata z winegretem i warzywa pieczone.
Kotlety można też wykorzystać jako roślinny wkład do burgera. W takim wariancie lepiej uformować 8 większych sztuk i piec je około 5 minut dłużej. Bułkę należy posmarować wyrazistym sosem, ponieważ sam kotlet jest mniej tłusty i soczysty niż klasyczny burger wołowy.
Dodatkowe wskazówki
- Najpierw kontroluj wilgotność. Większość problemów z tym przepisem wynika z niedokładnie odcedzonej soczewicy lub mokrych warzyw, a nie ze zbyt małej ilości jajek.
- Kotlety można przygotować z jednodniowym wyprzedzeniem. Surową masę przechowuj w lodówce w zamkniętym pojemniku maksymalnie 24 godziny.
- Upieczone kotlety zachowują dobrą jakość w lodówce przez 3 dni. Podgrzewaj je przez 8–10 minut w piekarniku nagrzanym do 180°C. Mikrofalówka jest szybsza, ale zmiękcza powierzchnię.
- Do zamrażania najlepiej nadają się kotlety już upieczone i wystudzone. Rozłóż je najpierw osobno na desce, zamroź, a następnie przełóż do woreczka. Przechowuj do 3 miesięcy.
- W wersji wegańskiej dwa jajka zastąp mieszanką z 2 łyżek mielonego siemienia lnianego i 6 łyżek wody. Odstaw ją na 10 minut. Takie kotlety są nieco delikatniejsze, dlatego powinny całkowicie ostygnąć przed zamrożeniem.
- Czerwona soczewica gotuje się szybciej i mocniej rozpada. Przy jej użyciu zacznij od 90 g płatków owsianych i nie rozgniataj dodatkowo całej masy.
- Papier do pieczenia niskiej jakości potrafi przykleić się do kotletów. Posmarowanie go cienką warstwą oleju jest bezpieczniejsze niż układanie mokrej masy bezpośrednio na suchym papierze.
FAQ
Czy można użyć soczewicy z puszki?
Tak. Potrzeba około 480–500 g soczewicy po odsączeniu, czyli zwykle dwóch puszek. Ziarna trzeba wypłukać i bardzo dokładnie osuszyć. Masa może wymagać dodatkowych 10–20 g płatków owsianych.
Dlaczego kotlety rozpadają się podczas obracania?
Najczęściej masa była zbyt mokra, soczewica została za słabo rozgnieciona albo kotlety obrócono przed ścięciem spodu. Należy wydłużyć pierwszą część pieczenia o 3–5 minut i użyć szerokiej łopatki.
Czy płatki owsiane można zastąpić bułką tartą?
Tak. Zamiast 70 g płatków użyj około 55–60 g bułki tartej. Bułka szybciej zagęszcza masę, ale daje bardziej zwartą i mniej soczystą strukturę.
Czy soczewicę trzeba wcześniej namaczać?
Nie. Zieloną i brązową soczewicę wystarczy wypłukać. Namaczanie skróci gotowanie tylko o kilka minut, a pozostawienie ziaren w wodzie na wiele godzin może utrudnić ocenę ich miękkości.
Czy kotlety można usmażyć na patelni?
Tak, ale masa powinna być wyraźnie zwarta. Smaż je na średnim ogniu przez około 4 minuty z każdej strony. Potrzebują przy tym więcej tłuszczu, zwykle 3–4 łyżek na całą porcję.
Jak uniknąć suchych kotletów?
Nie należy nadmiernie zagęszczać masy ani piec jej „na zapas”. Zacznij kontrolować kotlety po 25 minutach. Jeżeli brzegi są ścięte, a środek sprężysty pod naciskiem, wyjmij blachę i pozwól im dojść przez kilka minut poza piekarnikiem.
