Szandar po podlasku, czyli babka ziemniaczana z mięsem i słoniną w tradycyjnym wydaniu to sycące danie o mocno ziemniaczanym smaku, wzbogaconym aromatem podsmażonej wieprzowiny, cebuli i majeranku. Wierzch po upieczeniu jest rumiany i lekko chrupiący, natomiast środek pozostaje zwarty, wilgotny i miękki. Charakterystyczną cechą szandaru jest właśnie połączenie surowych tartych ziemniaków z tłustszymi dodatkami, które nadają masie wyrazisty smak.
Babka dobrze sprawdza się jako obiad lub ciepła kolacja, szczególnie w chłodniejsze dni. Największy wpływ na rezultat mają odpowiednie ziemniaki, dokładne podsmażenie mięsa ze słoniną oraz odparowanie nadmiaru wody z ziemniaczanej masy. Dzięki temu szandar daje się kroić w równe porcje i nie staje się wodnisty.
Najważniejsze informacje
Czas, porcje i koszt
- Liczba porcji8
- Aktywny czas przygotowaniaokoło 40 minut
- Czas pieczeniaokoło 1 godziny 30 minut
- Czas odpoczynku po pieczeniu15 minut
- Łączny czas przygotowaniaokoło 2 godzin 25 minut
- Orientacyjny koszt całej potrawy45–60 zł
- Orientacyjny koszt jednej porcji6–8 zł
Wartości odżywcze
| Składnik odżywczy | Na porcję | Na 100 g |
|---|---|---|
| Kaloryczność | około 565 kcal | 190 kcal |
| Białko | około 17 g | 6 g |
| Tłuszcz | około 33 g | 11 g |
| Węglowodany | około 50 g | 17 g |
| Błonnik | około 6 g | 2 g |
Podane wartości odżywcze są orientacyjne i mogą się różnić w zależności od użytych produktów oraz wielkości porcji.
Potrawa pasuje przede wszystkim do tradycyjnej, sycącej diety mieszanej.
Składniki na 8 porcji
- 2 kg ziemniaków, najlepiej mączystych
- 400 g łopatki wieprzowej
- 200 g surowej lub wędzonej słoniny
- 300 g cebuli, około 3 średnie sztuki
- 2 jajka
- 40 g mąki pszennej, około 3 łyżki
- 10 g czosnku, około 2 ząbki
- 2 łyżeczki suszonego majeranku
- 2 łyżeczki soli
- 1 łyżeczka świeżo mielonego czarnego pieprzu
Przepis i sposób przygotowania na: Szandar po podlasku, czyli babka ziemniaczana z mięsem i słoniną w tradycyjnym wydaniu
Kroki postępowania
- Przygotuj mięso i słoninę. Łopatkę wieprzową pokrój w kostkę o boku około 1–1,5 cm. Słoninę pokrój w kostkę wielkości około 5–8 mm. Im równiej zostaną pokrojone składniki, tym łatwiej rozłożą się później w ziemniaczanej masie.
- Wytop słoninę. Przełóż 200 g słoniny na dużą, zimną patelnię i ustaw średnią moc palnika. Smaż przez 6–8 minut, mieszając od czasu do czasu, aż część tłuszczu się wytopi, a kawałki lekko się zezłocą. Nie doprowadzaj skwarek do mocnego zbrązowienia, ponieważ będą jeszcze pieczone.
- Podsmaż mięso i cebulę. Do słoniny wraz z wytopionym tłuszczem dodaj 400 g łopatki. Smaż przez 5–6 minut, aż mięso straci surowy kolor i zacznie się lekko rumienić. Cebulę pokrój w kostkę około 5 mm, dodaj na patelnię i smaż kolejne 5–7 minut, aż zmięknie i stanie się szklista. Pod koniec dodaj przeciśnięte lub drobno posiekane 2 ząbki czosnku i smaż jeszcze 30 sekund. Zdejmij patelnię z ognia.
- Przygotuj formę i piekarnik. Piekarnik nagrzej do 190°C, grzanie góra-dół. Przygotuj głęboką formę o wymiarach około 24 × 30 cm. Posmaruj jej dno i boki niewielką ilością tłuszczu zebranego z patelni.
- Zetrzyj ziemniaki. Obierz 2 kg ziemniaków i zetrzyj je na drobnej tarce, podobnie jak na placki ziemniaczane. Najwygodniej robić to partiami. Startą masę przełóż na sito ustawione nad miską i pozostaw na 3–5 minut, aby odciekł wyraźny nadmiar płynu. Ziemniaków nie należy jednak wyciskać całkowicie do sucha, ponieważ szandar mógłby wyjść zbity i suchy.
- Zachowaj skrobię. Płyn z ziemniaków pozostaw na około 2 minuty, aby na dnie miski osadziła się skrobia. Ostrożnie wylej wodę z wierzchu, a jasny osad dodaj z powrotem do ziemniaków. Naturalna skrobia pomaga związać masę podczas pieczenia.
- Połącz masę. Do startych ziemniaków dodaj zawartość patelni razem z wytopionym tłuszczem, 2 jajka, 40 g mąki, 2 łyżeczki majeranku, 2 łyżeczki soli oraz 1 łyżeczkę czarnego pieprzu. Dokładnie wymieszaj. Masa powinna być gęsta, wilgotna i dawać się swobodnie rozprowadzić łyżką, ale nie powinna przypominać rzadkiego ciasta.
- Napełnij formę. Przełóż masę do przygotowanej formy i wyrównaj powierzchnię. Optymalna grubość warstwy to około 5–6 cm. Zbyt wysoka babka będzie wymagała znacznie dłuższego pieczenia, a jej środek może pozostać zbyt wilgotny.
- Upiecz szandar. Wstaw formę na środkowy poziom piekarnika i piecz w 190°C przez około 1 godzinę 30 minut. Po około godzinie sprawdź stopień zrumienienia. Jeśli wierzch szybko ciemnieje, przykryj go luźno arkuszem folii aluminiowej lub papieru do pieczenia. Gotowy szandar powinien mieć wyraźnie złocistobrązową skórkę, a masa przy nakłuciu w środku powinna być zwarta, bez surowego, wodnistego wnętrza.
- Pozostaw przed krojeniem. Wyjmij babkę z piekarnika i odstaw na 15 minut. W tym czasie środek lekko się ustabilizuje, dzięki czemu szandar będzie można pokroić na równe kawałki bez rozpadania.
Propozycje podania
- Podawaj szandar na gorąco z kwaśną śmietaną i posiekanym szczypiorkiem.
- Do tłustszej babki dobrze pasują ogórki kiszone albo surówka z kiszonej kapusty.
- Kawałki pozostałe z obiadu można następnego dnia podsmażyć na patelni, aż powstanie chrupiąca skórka.
Dodatkowe wskazówki
- Najlepiej sprawdzają się ziemniaki mączyste lub ogólnoużytkowe o dużej zawartości skrobi; bardzo wodniste odmiany utrudniają uzyskanie zwartego środka.
- Wędzona słonina nada daniu mocniejszy aromat, natomiast surowa pozwoli zachować łagodniejszy, bardziej ziemniaczany charakter.
- Nie zwiększaj ilości mąki tylko dlatego, że surowa masa wydaje się miękka. Zbyt dużo mąki może sprawić, że babka po upieczeniu stanie się ciężka i gumowata.
- Głęboka, ale szeroka forma daje lepszy rezultat niż niewielkie naczynie z bardzo grubą warstwą masy ziemniaczanej.
- Po upieczeniu nie krój szandaru natychmiast. Krótki odpoczynek poprawia jego strukturę i ułatwia porcjowanie.
Przechowywanie w lodówce i mrożenie
Wystudzony szandar przechowuj w lodówce w szczelnym pojemniku przez 3–4 dni. Najlepiej odgrzewać porcje na patelni na małej lub średniej mocy albo w piekarniku w 180°C przez około 15 minut, ponieważ dzięki temu powierzchnia ponownie się przyrumieni. Babkę ziemniaczaną można zamrozić, najlepiej już pokrojoną na pojedyncze porcje i szczelnie zapakowaną, przez około 2 miesiące. Rozmrażaj ją przez noc w lodówce, a następnie dokładnie podgrzej; po zamrożeniu środek może być nieco bardziej miękki niż tuż po upieczeniu.
